مشکلات کودکان کلاس اول: ضعف در حافظه شنیداری

"انگار کَرِ، اصلا گوشش بدهکار نیست، هر چی بهش می‌گم نمی‌شنونه، پشت گوش اندازه، آی می‌شنوی چی می‌گم، حواست کجاست" این‌‌ها جملاتی است که از زبان بعضی از مادران و پدرانی که کودکانشان به قول معروف به حرف آنها گوش نمی‌دهند؛ شنیده می‌شود.

شکایت اصلی این والدین این است که همیشه باید با صدای بلند وفریاد حرفی را بزنند تا کودکشان بشنود و علاوه بر آن باید بارها یک حرف را تکرار کنند تا کودک آن را انجام دهد.

این مشکل زمانی بدتر می‌شود که کودکی با این ویژگی پا به مدرسه و کلاس اول می‌گذارد. دیکته کودک ضعیف است، در انجام تکالیف مشکل دارد، ریاضی خوب یاد نگرفته و هزار مسئله دیگر در مدرسه دارد.

برخی از مشکلات کودکان کلاس اول با حضور در مدرسه پررنگ تر می‌شود. یعنی بسیاری از آنها مسائلی را از قبل با خود همراه داشته اند، که با نشتن سر کلاس این مسائل تبدیل به مشکل و اگر رسیدگی نشود تبدیل به بحران می‌شود.

 مثلا کودکی را در نظر بگیرید که در خانه معروف به عدم حرف شنیدن از والدین است. وقتی وارد مدرسه می‌شود، چون حرف معلم را هم متوجه نمی‌شود یا اگر می‌شنود نمی‌تواند در ذهن نگه دارد، شرایطش بدتر می‌شود. کودکانی از این قبیل احتمالا دچار اختلال در یادگیری نیز می‌شوند.

اختلال در یادگیری از مشکلات کودکان کلاس اول است که می‌تواند ناشی از اختلال در شنیدن، ضعف حافظه شنیداری و مشکلات شنوایی باشد. بسیاری از کودکان هستند که با داشتن بهره هوشی معمولی یا بالا، به دلیل عدم شناخت درست مسئله آنها با برچسب کم هوش یا ناتوان در یادگیری روبرو می‌شنود.

تشخیص اختلال در شنیدن  در بین کودکان:

اختلال در شنیدن یک عارضه است که ممکن است به گوش کودک ربط داشته باشد یعنی شنوایی کمی داشته باشد، یا دستگاه شنوایی کودک دچار عفونت باشد، کودک دارای لوزه باشد و یا پرده گوش او به دلیل ضربه آسیب دیده باشد و...

نشانه های بارز چنین مشکلاتی در دستگاه شنوایی کودک، نیاز به شنیدن با صدای بلند است. اگر کودک شما به صداهای آهسته و آرام واکنش نشان نمی‌دهد، صدای تلوزیون را بسیار بلند می‌کند و یا باید با او با فریاد صحبت کنید تا به شما واکنش نشان دهد، حتما قبلا از درگیر شدن با او و برچسب‌های مختلف زدن به طفلتان، او را به یک متخصص نشان دهید.  مواردی از این قبیل با مراجعه به یک پزشک متخصص حلق و گوش و بینی قابل تشخیص ودرمان است.

حال اگر کودک شما از لحاظ جسمی سالم است، یعنی مشکلات شنوایی فیزیکی مربوط به دستگاه  شنوایی ندارد اما باز هم شما از عدم حرف شنوی او در خانه و مدرسه شاکی هستید؛ شاید کودک شما به یک اختلال شنیداری دیگر به نام ضعف حافظه شنیداری مبتلا است.

ضعف حافظه شنیداری مرتبط به نگهداری اصوات در ذهن کودک است. کودکی که مرتب می‌گوید: یادم رفت چی گفتی؟" باید از لحاظ حافظه شنیداری مورد بررسی قرار گیرد.

یک راه تشخیص این مشکل این است که به کودک یک سلسله کار پشت سر هم گفته شود. مثلا از او بخواهید کنترل را روی میز بگذارد، درب را ببندد، بشقاب را از روی زمین بردارد و... هر چه کارهایی که به کودک گفته شود پیچیده تر شود کودکی که دارای ضعف حافظه شنیداری باشد زودتر آنها را فراموش می‌کند. به همین دلیل است که کودکی با این مشکل وقتی وارد کلاس اول می‌شود نمی‌تواند تکالیف ارائه شده  به صورت گفتاری را در حافظه خود نگه دارد و وقتی به خانه رسید یا اصلا نمی‌گوید که معلم چه کارهایی به او گفته است و یا می‌گوید که فراموش کرده است چه فعالیتی را باید انجام دهد.

از دیگر نشانه‌های ضعف حافظه شنیداری عدم تمرکز و توجه به مدت طولانی روی یک موضوع است. کودکی که با این موضوع درگیر است چون نمی‌تواند مطالب را به خاطر بسپارد و به خاطر بیاورد به تبع نمی‌تواند در طولانی مدت ارتباط منطقی  بین اطلاعات ارائه شده ایجاد کند. کلافگی و سردگمی از نتایج چنین مشکلی است.

همچنین اگر کودک شما در تعریف وقایع روزانه و یا بیان خلاصه داستانی که می‌شنود مشکل دارد و این به کرات تکرار می‌شود، حافظه شنیداری او را مورد بررسی قرار دهید.

در صورتی که با خواندن این مقاله و بررسی شرایط کودکان حدس می‌زنید که  کودک شما هم با مشکل اختلال در شنیدن به ویژه ضعف حافظه شنیداری روبروست، نگران نشوید. این مشکل راهکارهای درمانی زیادی دارد. منتها بهتر است شما ابتدا به یک متخصص گفتار درمان مراجعه کنید. این متخصصان با آزمون‌های علمی و دقیق میزان ضعف حافظه شنیداری کودک شما را می‌سنجند و متناسب با آن راهکارهای درمانی که گاه در خانه و مدرسه قابل پیگیری است، به شما می‌دهند.

اما برای شما والدین عزیزی که کودکتان تازه پا به مدرسه گذاشته است،  به این نکته توجه داشته باشید که مشکلات کودکان کلاس اول، گاها مشکلاتی است که از قبل وجود داشته است واز خانه به مدرسه برده شده‌اند. منتها‌ با شناسایی به موقع و انجام اقدامات درست، این مشکلات به زودی مرتفع می‌شوند و کل فرایند تحصیلی کودک دلبند شما را تحت تاثیر قرار نمی‌دهند.