روش تدریس آموزش نشانه ‌های (2) فارسی کلاس اول

آموزش و یادگیری به شیوه مشارکت معلم با دانش آموزان در تدریس، روشی است که در درس‌های دوره ابتدایی به ویژه آموزش فارسی کلاس اول بسیار کاربرد دارد. آشنایی با شیوه‌های آموزشی معلمان در مدرسه  به شما، مادر و پدر عزیزی که دارای فرزند کلاس اولی هستید، راهنمایی است برای اینکه در خانه، همسو با شیوه آموزشی رسمی، به فرزند خود کمک کنید تا مسیر یادگیری و پیشرفت را آسان‌تر طی کند. 

بخش آموزش نشانه‌های (2) آخرین بخش کتاب فارسی کلاس اول دبستان است. این بخش به آموزش نشانه‌ها و حروفی می‌پردازد که از زبان عربی وارد زبان ما شده و دارای شکل‌های مختلف اما صوت‌های یک شکل هستند. . نشانه های اين بخش شامل " تشديد و حروف ص، ذ، ع، ث، ح، ض، ط، غ و ظ" هستند. یادگیری این نشانه‌ها، نسبت به نشانه‌های بخش یک، برای کودکان کلاس اولی شما سخت‌تر است. پس قاعدتا نیاز به تمرین بیشتر دارند.

دروس این بخش نیز همچون درس‌های آموزش نشانه‌های یک، از شش قسمت تشکیل شده است.  این قسمت‌ها عبارتند از یک تصویر بزرگ، تصویرک‌ها به همراه واژه‌های مرتبط، واژه‌های کلیدی هر درس، متن آهنگین، شکل درشت و خوانای نشانه و طرح انگشت اشاره.

چرایی تعریف و اهداف و روش‌های انجام فعالیت در این شش قسمت در مقاله آشنایی با روش تدریس آموزش نشانه‌های(1) کتاب فارسی اول ابتدایی توضیح داده شده است که به شما پیشنهاد می‌کنیم با صرف کمتر از شش دقیقه وقت آن را مطالعه نمایید. اما در ادامه این مقاله، به روش‌های مختلفی که معلمان کلاس اول ابتدایی نشانه‌ها را به کودکان می‌آموزند می‌پردازیم.

مقایسه آموزش فارسی کلاس اول در گذشته و حال:

امروزه روش تدریس فارسی اول ابتدایی، در بخش نشانه‌ها و حروف بسیار متفاوتر از زمانی است که ما و شما کلاس اول دبستان را گذراندیم. در آن دوران ابتدا حروف به ما آموزش داده می‌شد و ما با شکل حروف آشنا می‌شدیم مثلا اول به ما حرف آ آموزش داده می‌شد، بعد ب  و بعد کلمه بابا گفته می‌شد. این روش تدریس فارسی اول دبستان از جز به کل بود. اما محققان آموزشی طی مطالعات و تحقیقات علمی به این نتیجه رسیدند که صدا و حروف  به صورت مجرد و تنها، مفهومی را به کودک نوآموز القا نمی‌کند و فرآیند یادگیری سخت تر است. البته ما و شما تمام این سختی‌ها را پشت سرگذراندیم.

 در نتیجه امروزه در فارسی اول دبستان ابتدا تصاویری ( همچون تصویر آب، باران، ابر) به کودک شما نشان داده می‌شود،  کودک با سوالات و راهنمایی‌های معلم درگیر تفسیر تصویر می‌شود و واژه‌های مرتبط به آنها را بیان می‌کند. معلم از بین کلمات کودکان واژه‌های مرتبط را انتخاب و صدای مشترک در آنها ( یعنی حرف ب) را به کودک به صورت کلامی آموزش می‌دهد. سپس واژه ها را به صورت مکتوب روی تابلو نوشته جای حروف مربوط به درس را مشخص می‌کند.

 در  این روش آموزشی علاوه بر اینکه مشارکت کودک به شیوه‌های مختلف در کلاس تشویق می‌شود، آموزش نشانه‌ها از کل، یعنی از واژه ای مفهوم‌دار همراه با تصویر، به سمت جزء یعنی حرف یا صدا یا نشانه حرکت می‌کند. یادگیری فعال، مشارکت در کلاس، تقویت مهارت‌های گفتگو و توسعه واژگان  از جمله اهداف این روش تدریس جدید است.

نکته مهم برای شما والدین عزیز در روش جدید این است که بدانید در روش تدریس فارسی اول ابتدایی، بر خلاف زمان ما،  از کودک نوآموز شما انتظار نمی‌رود که تمامی واژه‌های تدریس شده در هر درس را به راحتی بخواند و بنویسد. فقط آشنا شدن و یادگیری با شکل نشانه‌ای که در هر درس با رنگ قرمز مشخص شده، برای او کافی است. نشانه‌های هر درس در درس‌های بعدی آنقدر تکرار خواهد شد که کودک شکل نوشتاری و خواندن آن را یاد بگیرد.

در آموزش نشانه‌های 2 حروف عربی با اشکال مختلف ولی صدای واحد نیز به همین شیوه آموزش داده می‌شود.

مثلا برای آموزش حرف "ص" به کودکان شما، در کلاس تصاویری از دریای مواج، کودکانی در ساحل که مشغول جمع آوری صدف هستند و صدف‌های با اشکال مختلف به ویژه صدف صاف نشان داده می‌شود.

دانش‌آموزان کلاس گروه‌بندی می‌شوند. کودک شما و همگروهی‌هایش در کلاس، وارد جریان داستان‌سازی با این تصاویر می‌شوند. داستان‌هایشان را برای معلم تعریف می‌کنند و معلم از درون داستان‌ها واژه‌های مرتبط به حرف "ص" را استخراج کرده، روی تابلو می‌نویسد و آموزش نوشتاری و آوایی صدا را انجام می‌دهد.

یکی دیگر از روش‌های آموزشی در این بخش استفاده از متون خود کتاب به صورت روخوانی است. این روش در هفته‌های آخر سال تحصیلی بیشتر کاربرد دارد چرا که کودکان کلاس اولی دیگر، تا حدودی واژه‌ها را می‌شناسند و خواندن را یاد گرفته‌اند.

 در این روش معلم،  به همراه یکی از دانش‌ آموزان متن درس را از روی کتاب فارسی اول می‌خواند، در صورتی که تشخیص دهد و لازم بداند سایر دانش‌آموزان کلاس با او همخوانی می‌کنند. سپس معلم از کودکان شما می‌خواهد که نشانه‌های مربوط به درس جدید را در متن خوانده شده، پیدا کنند.

فعال نمودن کودکان دلبند شما حین آموزش و یادگیری، برقراری روابط عاطفی و اجتماعی با همکلاسی‌ها ومعلم، آموزش شنیدن فعال و واکنش به موقع، آموزش و تقویت داشتن رفتار مناسب به ویژه احترام به معلم، دوستان و دیگران از جمله اهداف مهم پرورشی این کتاب است. این اهداف همزمان با  آموزش صدا‌ها و نشانه‌ها و تشخیص آنها در اول، وسط و آخر کلمات و توانایی خواندن و نوشتن، برای روش تدریس  فارسی اول ابتدایی تعریف شده است.

آشنایی با روش‌های آموزشی و اهداف آنها، به شما پدر و مادر عزیز کمک می‌کند تا هر وقت در خانه کودک خود را دیدید که کتاب فارسی کلاس اول را در دست دارد و از شما برای انجام تکالیفش کمک می‌خواهد؛ بدانید که چگونه می‌توانید مانند معلم مدرسه‌اش  بیشترین بهره‌وری را در پرورش کودک، همراه با آموزش او داشته باشید.